Quang cảnh Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam (ảnh tư liệu)
Mở rộng không gian kết nối văn hóa
Trong tuần qua, Đoàn công tác xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang, do đồng chí Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã làm Trưởng đoàn, đã làm việc với Lãnh đạo Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam và Ban Quản lý Làng cổ Đường Lâm, trao đổi kinh nghiệm về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch.
Tham gia Đoàn công tác có các đồng chí: Ma Doãn Khánh, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch UBND xã; Hầu Mí Say, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Trưởng Ban Xây dựng Đảng; Phạm Hồng Việt, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy; lãnh đạo Phòng Văn hóa, Phòng Kinh tế; Ban Quản lý Di tích Cột cờ Quốc gia Lũng Cú. Về phía Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam có đồng chí Ngô Thị Hồng Thắm cùng các Phó Giám đốc và lãnh đạo các phòng chuyên môn.
Đoàn công tác xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang, do đồng chí Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã làm Trưởng đoàn, làm việc với Lãnh đạo Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam. Đồng chí Ngô Thị Hồng Thắm cùng các Phó Giám đốc và lãnh đạo các phòng chuyên môn trao đổi với Đoàn công tác (ảnh Việt Anh, trung tâm dịch vụ công xã Lũng Cú)
Tại buổi làm việc, các bên tập trung trao đổi kinh nghiệm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch; xây dựng sản phẩm văn hóa, du lịch mang bản sắc cộng đồng; tổ chức các hoạt động giới thiệu, quảng bá văn hóa và phát huy vai trò của người dân trong phát triển du lịch.
Đáng chú ý, hai bên trao đổi định hướng kết nối giữa xã Lũng Cú và Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, trong đó nghiên cứu dự kiến đưa cộng đồng dân tộc Giáy ở Lũng Cú tham gia các hoạt động văn hóa tại Làng. Đây là hướng mở để những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào Giáy ở vùng cực Bắc Tuyên Quang có thêm không gian thực hành, giao lưu và giới thiệu đến du khách.
Nếu được triển khai, đồng bào Giáy ở Lũng Cú sẽ có điều kiện trực tiếp giới thiệu phong tục, tập quán, đời sống, ẩm thực, dân ca, dân vũ và các sản phẩm văn hóa đặc trưng của địa phương. Qua đó, những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ có thêm cơ hội được bảo tồn, lan tỏa; đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh con người, văn hóa, cảnh quan Lũng Cú nói riêng và Tuyên Quang nói chung, mở rộng kết nối giữa các cộng đồng dân tộc, sản phẩm và điểm đến du lịch đến du khách trong và ngoài nước.
Việc kết nối cũng mở thêm cơ hội để người dân tham gia sâu hơn vào các hoạt động văn hóa, du lịch, tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và đời sống. Quan trọng hơn, đây là cách đưa người dân vào vị trí chủ thể của quá trình bảo tồn và phát huy văn hóa: những giá trị truyền thống không chỉ được gìn giữ mà còn được thực hành, trao truyền và phát huy giá trị trong đời sống đương đại.
Từ góc nhìn phát triển du lịch, văn hóa chỉ thực sự trở thành nguồn lực khi được cộng đồng gìn giữ và trực tiếp tham gia giới thiệu. Người dân Lũng Cú không chỉ là người đón khách mà còn là chủ thể kể câu chuyện về quê hương, văn hóa và đời sống của chính mình, tạo nên những trải nghiệm giàu bản sắc cho du khách.
Không gian văn hóa dân tộc Tày tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, nơi Đoàn công tác xã Lũng Cú đến tham quan, tìm hiểu và trao đổi về công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa (ảnh Việt Anh, trung tâm dịch vụ công xã Lũng Cú)
Cụ thể hóa chủ trương phát triển văn hóa
Việc Lũng Cú chủ động tìm kiếm các mô hình kết nối, trao đổi kinh nghiệm về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa diễn ra trong bối cảnh Tuyên Quang đang triển khai đồng bộ các chủ trương mới về văn hóa và du lịch.
Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam xác định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, sức mạnh nội sinh và động lực quan trọng cho phát triển. Cụ thể hóa chủ trương này, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang đã ban hành Chương trình hành động số 60-CTr/TU ngày 27/5/2026, xác định các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương, hướng tới xây dựng đời sống văn hóa phong phú, lành mạnh, con người Tuyên Quang phát triển toàn diện đến năm 2045.
Trong định hướng đó, việc biến các giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển, đồng thời bảo đảm cộng đồng được tham gia và hưởng lợi từ hoạt động văn hóa, du lịch có ý nghĩa đặc biệt đối với những địa bàn giàu bản sắc như Lũng Cú.
Cùng với đó, Nghị quyết số 89-NQ/TU ngày 12/5/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về xây dựng nếp sống văn minh trong Nhân dân các dân tộc tỉnh Tuyên Quang đặt yêu cầu vừa gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, vừa từng bước loại bỏ hủ tục, tập quán lạc hậu, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh.
Ở Lũng Cú, những yêu cầu này gắn trực tiếp với đời sống cộng đồng. Bảo tồn văn hóa không tách rời xây dựng nếp sống văn minh; phát triển du lịch cũng không thể chỉ dựa vào cảnh quan, mà cần được nâng đỡ bởi văn hóa ứng xử, môi trường du lịch và ý thức gìn giữ những giá trị làm nên bản sắc địa phương.
Đồng chí Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lũng Cú cùng Đoàn công tác tham quan không gian văn hóa cộng đồng dân tộc Xơ Đăng (ảnh Việt Anh, trung tâm dịch vụ công xã Lũng Cú)
Văn hóa trở thành nguồn lực của du lịch
Một hướng đi khác được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với Nghị quyết số 92-NQ/TU ngày 13/5/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Nghị quyết xác định rõ định hướng phát triển du lịch trong không gian mới của tỉnh, khai thác hiệu quả tiềm năng về thiên nhiên, lịch sử và văn hóa.
Với Lũng Cú, giá trị văn hóa vì thế không chỉ là phần “hồn” của điểm đến mà còn có thể trở thành nguồn lực tạo nên sản phẩm du lịch đặc trưng.
Không gian văn hóa của các dân tộc Mông, Lô Lô, Giáy; kiến trúc truyền thống; nghề thủ công; ẩm thực; dân ca, dân vũ; phong tục, tập quán và những câu chuyện gắn với vùng đất địa đầu Tổ quốc là những thành tố làm nên sức hấp dẫn riêng của Lũng Cú.
Điều quan trọng là khai thác những giá trị ấy theo hướng tôn trọng tính nguyên bản, tránh thương mại hóa đơn thuần, đồng thời tạo sinh kế và nâng cao vai trò của người dân. Khi cộng đồng vừa là chủ thể văn hóa, vừa trực tiếp tham gia cung cấp dịch vụ, giới thiệu sản phẩm và đón tiếp du khách, mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển sẽ có thêm nền tảng bền vững.
Trao đổi với Đoàn công tác, đại diện Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm trong tổ chức các hoạt động giới thiệu văn hóa, phát huy giá trị di sản và đưa cộng đồng trở thành chủ thể trong các hoạt động văn hóa, du lịch.
Những kinh nghiệm này có ý nghĩa thiết thực đối với Lũng Cú trong quá trình xây dựng sản phẩm du lịch cộng đồng, nhất là việc tổ chức không gian văn hóa, lựa chọn nội dung giới thiệu, nâng cao năng lực của người dân và tạo sự kết nối giữa bảo tồn di sản với hoạt động đón khách.
Đồng chí Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lũng Cú cùng Đoàn công tác tham quan không gian văn hóa cộng đồng dân tộc Giáy, nơi dự kiến kết nối cộng đồng Giáy ở Lũng Cú tham gia các hoạt động văn hóa (ảnh Việt Anh, trung tâm dịch vụ công xã Lũng Cú)
Học từ những không gian di sản
Trong khuôn khổ chuyến công tác, Đoàn cũng đến Làng cổ Đường Lâm, tìm hiểu không gian làng cổ và làm việc với Ban Quản lý về công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch.
Từ không gian làng cổ, hệ thống kiến trúc truyền thống đến cách tổ chức các hoạt động đón khách, Đoàn tìm hiểu những kinh nghiệm trong giải quyết mối quan hệ giữa bảo tồn và khai thác giá trị di sản phục vụ phát triển du lịch.
Với Lũng Cú, những cuộc trao đổi như vậy mở thêm góc nhìn trong quá trình định hình sản phẩm du lịch dựa trên tài nguyên văn hóa của chính địa phương.
Từ chủ trương của Trung ương đến các nghị quyết chuyên đề của tỉnh, yêu cầu đặt ra không chỉ là giữ gìn những gì cha ông để lại, mà còn phải làm cho văn hóa hiện diện sống động trong đời sống đương đại, trở thành nguồn lực cho phát triển con người và kinh tế địa phương.
Ở vùng cực Bắc, hành trình ấy đang được bắt đầu từ những kết nối cụ thể: kết nối giữa cộng đồng với các thiết chế văn hóa, giữa bảo tồn với du lịch, giữa giá trị truyền thống với nhu cầu trải nghiệm của du khách.
Đó cũng là cách Lũng Cú từng bước cụ thể hóa tinh thần phát triển văn hóa trong giai đoạn mới: giữ gìn bản sắc để tạo nền tảng phát triển; phát triển du lịch nhưng lấy văn hóa và cộng đồng làm điểm tựa.
Tác giả: NĐ-VP
