Sáp nhập có thể vẽ lại bản đồ địa giới, tinh gọn có thể sắp xếp lại bộ máy, nhưng bài toán khó nhất của cuộc cải cách lại nằm ở con người: Ai đủ bản lĩnh, năng lực và uy tín để gánh vác những vị trí then chốt? Ở Cực Bắc Lũng Cú, công tác cán bộ sau sáp nhập đang được nhìn nhận không phải như một cuộc “chia ghế”, mà là cuộc đổi mới tư duy quản trị - lấy sản phẩm, hiệu quả công việc làm thước đo; lấy cơ chế để kiểm soát quyền lực; lấy yêu cầu nhiệm vụ và thực tiễn cơ sở để lựa chọn, bố trí cán bộ. Từ những “khoảng hẫng” về nguồn cán bộ nữ, cán bộ trẻ người Mông, Lô Lô, một cách làm mới đang được hình thành: dùng đúng người, tạo nguồn đúng hướng, mở rộng cơ hội để những cán bộ có năng lực được thử thách và trưởng thành.
Đảng ủy xã Lũng Cú lấy sản phẩm, hiệu quả công việc và thực tiễn cơ sở làm thước đo trong đánh giá, bố trí cán bộ.
Sau khi quyết định sáp nhập có hiệu lực, câu hỏi đặt ra từ các cơ quan Đảng, chính quyền đến từng chi bộ thôn, bản ở Lũng Cú không còn là “bộ máy còn bao nhiêu vị trí”, mà là: Ai đủ năng lực, bản lĩnh và uy tín để đảm nhận những trọng trách ấy? Bởi sau mỗi vị trí trong bộ máy không chỉ là một chức danh, mà là trách nhiệm trước Đảng, trước Nhân dân và trước yêu cầu phát triển của vùng đất Cực Bắc.
Trăn trở ấy chạm đúng vào phần “lõi” của công tác xây dựng Đảng. Sáp nhập đơn vị hành chính, tinh gọn đầu mối tổ chức mới chỉ là bước xử lý phần “vỏ” cơ học. Điều quyết định sức sống của bộ máy lại nằm ở năng lực thực thi. Nghị quyết dù đúng đắn đến đâu cũng khó đi vào cuộc sống nếu cán bộ thiếu năng lực, thiếu trách nhiệm; cơ chế có tiến bộ nhưng người vận hành không tận tâm thì hiệu quả vẫn không đạt như kỳ vọng. Sắp xếp bộ máy khoa học mà bố trí cán bộ không đúng năng lực, sở trường thì những cải cách về tổ chức cũng khó tạo ra chuyển biến thực chất.
Đảng ủy xã Lũng Cú đứng trước bài toán nhân sự cực kỳ nhạy cảm: Lựa chọn, bố trí và đánh giá cán bộ ra sao để vừa bảo đảm sự ổn định nội bộ, vừa tạo động lực đổi mới; vừa kế thừa kinh nghiệm của đội ngũ kỳ cựu, vừa mở đường cho cán bộ trẻ; vừa coi trọng lực lượng tại chỗ, vừa khắc phục triệt để tư tưởng cục bộ địa phương?
Lời giải được bắt đầu từ một bước chuyển căn bản trong phương thức tiếp cận: Không đánh giá cán bộ qua hồ sơ hay thâm niên đơn thuần; phải nhìn nhận cán bộ qua quá trình thực thi công vụ và sản phẩm đầu ra.
Trong một không gian hành chính hẹp trước đây, người đứng đầu cấp ủy có thể nắm khá rõ từng cán bộ dựa trên sự quen biết cá nhân hoặc những nhận xét cảm tính. Tuy nhiên, khi ba xã hợp nhất thành một địa bàn rộng lớn, khối lượng công việc tăng lên gấp bội, cách quản lý dựa vào "cảm nhận" lập tức bộc lộ những hạn chế bất cập.
Bác Hồ luôn quan tâm đến công tác cán bộ. (Ảnh tư liệu).
Những câu hỏi như: Cán bộ nào thực sự năng nổ? Ai có năng lực tham mưu, giải quyết công việc? Ai sâu sát cơ sở, được Nhân dân tín nhiệm? Nếu chỉ dựa vào cảm nhận chủ quan, đánh giá cán bộ rất dễ thiếu toàn diện, dẫn đến thiên vị, nể nang, thậm chí làm phát sinh những băn khoăn, ảnh hưởng đến sự đoàn kết, thống nhất trong nội bộ. Vì vậy, yêu cầu đặt ra ở Lũng Cú là phải biến những nhận xét về cán bộ thành những tiêu chí có thể kiểm chứng bằng kết quả, sản phẩm và hiệu quả công việc.
Để giải bài toán này, Đảng ủy xã Lũng Cú đã bám sát hướng dẫn của Tỉnh ủy Tuyên Quang, cụ thể hóa thành Bộ tiêu chí đánh giá cán bộ theo thang điểm 100. Cấu trúc bộ tiêu chí phân định rõ ràng giữa hai phần: Các tiêu chí chung về tư tưởng chính trị, đạo đức, kỷ luật công vụ và các tiêu chí gắn trực tiếp với kết quả thực hiện nhiệm vụ chuyên môn.
Giá trị đột phá của cách làm này không nằm ở con số 100, mà hiện diện ở tư duy quản trị bằng dữ liệu và sản phẩm phía sau nó: Giao việc cụ thể giúp người thực hiện định hình rõ mục tiêu và mốc thời gian hoàn thành. Lượng hóa kết quả tạo căn cứ minh bạch để cấp quản lý kiểm tra, giám sát. Lấy sản phẩm làm thước đo khen thưởng, quy hoạch, bổ nhiệm buộc cán bộ phải tự thay đổi lề lối làm việc.
Thay vì những câu hỏi chung chung theo kiểu “cán bộ này có tốt không?”, công tác quản trị nhân sự tại Lũng Cú được chuyển hóa thành chuỗi tiêu chí khắt khe: Nhiệm vụ được giao có đúng tiến độ? Sản phẩm đầu ra đạt chất lượng ra sao? Mức độ hài lòng của người dân thế nào? Cán bộ có dám đảm nhận việc khó, có xử lý triệt để các điểm nghẽn tại địa bàn hay không?
Nếu chỉ dừng lại ở việc biến công tác cán bộ thành những bảng chấm điểm cơ học, cải cách sẽ rất dễ biến tướng thành bệnh hình thức mới. Một cán bộ có thể tròn vai, hoàn thành đủ các chỉ tiêu hành chính để đạt điểm cao, nhưng chưa chắc đã là người dám đương đầu với thử thách hay có bản lĩnh xử lý những tình huống phức tạp.
Ở địa bàn biên giới đặc thù như Lũng Cú, nhiều nhiệm vụ quan trọng không thể đo đếm thuần túy bằng số lượng văn bản ban hành. Việc hóa giải các mầm mống tranh chấp đất đai, việc vận động Nhân dân xóa bỏ tập tục lạc hậu, công tác dân vận trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, hay sự nhạy bén trong bảo vệ an ninh biên giới... đòi hỏi sự tinh tế, kiên nhẫn và bản lĩnh chính trị rất cao. Đó là những công việc không tạo ra "sản phẩm" hữu hình ngay lập tức, nhưng lại quyết định sự ổn định chiến lược của địa bàn.
Do đó, Cấp ủy xã xác định: Lượng hóa kết quả không có nghĩa là giản lược công tác cán bộ thành các chỉ số KPI khô cứng. Bộ tiêu chí chỉ là công cụ hỗ trợ để người đứng đầu nhận diện chính xác năng lực, thái độ và bản lĩnh thực tế của từng nhân sự.
Cán bộ Lũng Cú sâu sát cơ sở, lấy hiệu quả công việc và sự đồng thuận của Nhân dân làm thước đo.
Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới căn bản công tác cán bộ, coi đánh giá cán bộ là khâu đột phá hàng đầu, tại buổi làm việc với Ban Tổ chức Trung ương về trọng tâm công tác xây dựng Đảng, công tác tổ chức và cán bộ vào chiều ngày 03/06/2026. Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ định hướng có tính mệnh lệnh:
Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh đánh giá cán bộ phải thực chất, dựa trên sản phẩm công việc, kết quả thực hiện nhiệm vụ và sự tín nhiệm của Nhân dân.
Tinh thần chỉ đạo ấy chính là "kim chỉ nam" để Đảng ủy xã Lũng Cú rà soát, bố trí lại đội ngũ: Nhìn vào sản phẩm thực tế để trọng dụng người làm được việc; đánh giá đúng năng lực để kịp thời điều chuyển những trường hợp cầm chừng, tuyệt đối không để tình trạng cán bộ bị đánh giá "tròn vai" trên giấy tờ nhưng công việc tại địa bàn vẫn giậm chân tại chỗ.
Sáp nhập ba xã tạo ra một không gian quản trị mới nhưng cũng có thể kéo theo những nếp tư duy cũ: "Người của địa bàn này", "người của địa bàn khác", "xã mình", "xã kia". Nếu những tư tưởng co cụm ấy len lỏi vào công tác cán bộ, bộ máy mới rất dễ mang hình hài hợp nhất nhưng bên trong vẫn vận hành theo những ranh giới chia rẽ.
Đó là lý do chủ trương bố trí các vị trí cán bộ chủ chốt không phải là người địa phương tại Lũng Cú mang ý nghĩa vượt ra ngoài một quyết định nhân sự thuần túy. Đây là giải pháp căn cơ nhằm triệt tiêu nguy cơ cục bộ, dòng họ, thân quen trong thực thi quyền lực ở cơ sở.
Được giao trọng trách tại địa bàn mới, cán bộ không phải người địa phương buộc phải chủ động sâu sát để hiểu dân. Ngược lại, chính vì không bị ràng buộc bởi các mối quan hệ dòng họ hay lợi ích sẵn có, họ có điều kiện nhìn nhận và giải quyết các bài toán quản lý một cách công tâm, khách quan.
Tuy nhiên, bài toán không dừng lại ở góc độ "người địa phương hay không phải người địa phương". Điều cốt yếu nằm ở chỗ cán bộ đó có thực sự "nhập vào địa bàn" hay không. Việc đưa người ngoài về nhưng cán bộ lại xa dân, không nắm vững văn hóa và thực tiễn cơ sở thì mục tiêu cải cách cũng hoàn toàn thất bại. Thước đo cuối cùng vẫn là: Cán bộ có thực sự đặt lợi ích chung của Nhân dân lên trên hết hay không.
Kiểm soát quyền lực ở cấp cơ sở đôi khi bị coi là một khái niệm lý thuyết xa rời thực tế. Nhưng trên thực tế, kiểm soát quyền lực vận hành từ chính những quy định phân công minh bạch hằng ngày: Ranh giới thẩm quyền của từng vị trí được xác định đến đâu? Quy trình tham mưu, quyết định và kiểm tra diễn ra thế nào? Khi xảy ra sai sót thì cá nhân hay tập thể nào phải chịu trách nhiệm?
Bộ máy quản lý càng công khai các vệt ranh giới trách nhiệm này thì càng thu hẹp khoảng trống cho sự tùy tiện, lạm quyền hoặc đùn đẩy trách nhiệm.
Tại Lũng Cú, cùng với việc sắp xếp nhân sự, Cấp ủy đã tập trung hoàn thiện hệ thống quy chế làm việc, phân cấp quản lý rõ ràng. Quyền lực không thể được kiểm soát bằng những lời nhắc nhở chung chung, mà phải bằng quy trình khép kín, sự giám sát chặt chẽ và chế độ trách nhiệm cá nhân cụ thể.
Đặc biệt, trong quá trình rà soát, quy hoạch và bố trí cán bộ sau sáp nhập, xã đã tiến hành thẩm định tiêu chuẩn chính trị đối với 142 trường hợp. Con số 142 hồ sơ không phải là thủ tục hành chính thuần túy, mà là "lớp bảo vệ" quan trọng của tổ chức.
Phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm - cách Lũng Cú kiểm soát quyền lực từ những việc cụ thể ở cơ sở.
Khẳng định tính nghiêm minh của công tác này, đồng chí Phạm Hồng Việt – Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy xã Lũng Cú cho biết:
Quá trình quản trị cán bộ tại Lũng Cú nhờ đó tạo thành một chuỗi liên hoàn: Chọn đúng người -> Giao đúng việc -> Kiểm soát quyền lực -> Kiểm tra kết quả -> Đánh giá bằng sản phẩm.
Một "căn bệnh" âm thầm nhưng tàn phá sức chiến đấu của tổ chức Đảng chính là sự nể nang, dĩ hòa vi quý: Ngại góp ý khuyết điểm của đồng nghiệp, né tránh đánh giá thật về người quen, không dám đặt câu hỏi với cấp trên. Cộng dồn những sự im lặng ấy, tổ chức sẽ mất dần khả năng tự chẩn đoán và tự sửa chữa.
Đảng bộ xã Lũng Cú đứng trước yêu cầu đổi mới trong một hoàn cảnh đặc biệt: Vừa sáp nhập, vừa phải tạo ra sự ổn định, nhưng không thể vì ổn định mà né tránh những vấn đề cần thay đổi. Ổn định không có nghĩa là giữ nguyên trạng; ổn định phải tạo nền tảng cho đổi mới. Đổi mới không phải là phủ nhận quá khứ, mà là giữ lại kinh nghiệm tốt và kiên quyết loại bỏ những thói quen không còn phù hợp.
Nhờ tinh thần làm việc thẳng thắn, công khai toàn bộ tiêu chuẩn và quy trình, từ khi sáp nhập đến nay, trên địa bàn xã không phát sinh bất kỳ đơn thư khiếu nại, tố cáo nào liên quan đến công tác cán bộ.
Cấp ủy xã nhìn nhận con số "0 đơn thư" này với sự thận trọng cần thiết. Đó không phải là cội nguồn để tự mãn, mà là kết quả trực tiếp của một quy trình đối thoại minh bạch trước đó - nơi cán bộ, đảng viên được thông suốt về chính sách và cảm nhận được sự công bằng, nhân văn từ phía tổ chức.
Mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt cấp xã vào vị trí có trách nhiệm lớn hơn rất nhiều. Không còn tâm lý "việc này chờ huyện", không còn thói quen chuyển việc lên cấp trên, người cán bộ cơ sở hôm nay phải chủ động nghiên cứu pháp luật, phân tích dữ liệu, ứng dụng công nghệ, vận động Nhân dân và trực tiếp quyết định trong phạm vi thẩm quyền được giao.
Lãnh đạo xã Lũng Cú kiểm tra, nắm tình hình giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã
Chuyển biến sâu sắc nhất mà cuộc cải cách buộc cán bộ Lũng Cú phải đối diện chính là sự thay đổi tư duy: Chuyển từ "giữ ghế" sang "giữ việc".
Ở bộ máy cũ, vị trí công tác đôi khi được coi là một "vùng an toàn" gắn liền với chức danh cố định. Ở bộ máy mới, chức danh không còn là "lá chắn". Cán bộ chỉ có thể khẳng định uy tín bằng giá trị và kết quả tạo ra từ vị trí đảm nhiệm.
Là cán bộ trực tiếp thực thi nhiệm vụ ở cơ sở sau sáp nhập, đồng chí Giàng Mí Sơn - cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội xã Lũng Cú chia sẻ góc nhìn thực tế:
Định hướng về bản chất của bước chuyển tư duy này, Đồng chí Hầu A Lềnh - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Tuyên Quang đã nhấn mạnh: Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ở cơ sở phải bắt đầu từ việc đổi mới công tác cán bộ. Bộ máy tinh gọn phải đi liền với đội ngũ tinh nhuệ. Cán bộ không chỉ 'đúng vai, thuộc bài' mà phải có tư duy quản trị hiện đại, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Có như vậy, việc sáp nhập mới mang lại giá trị thực chất cho Nhân dân, tạo đà bứt phá cho vùng đất cực Bắc của Tổ quốc.
Đồng chí Hầu A Lềnh định hướng đổi mới tư duy lãnh đạo, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ sau sắp xếp tổ chức bộ máy. Ảnh Tư liệu
Một bộ máy tinh gọn đã được định hình. Một phương thức quản trị bằng sản phẩm và cơ chế kiểm soát quyền lực đã đi vào vận hành. Lũng Cú đang chứng minh: Cuộc cải cách bộ máy từ Cực Bắc không chỉ dừng lại ở những con số sáp nhập địa giới, mà đang thực sự thổi một luồng sinh khí mới vào năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức Đảng - nền tảng vững chắc để giữ yên biên cương và nâng cao đời sống Nhân dân.
Hết kỳ II
|
|
