Đồng bào Mông có câu ngạn ngữ: "Con bò đi cày phải thấy rõ đường luống, người Mông làm việc phải thấy rõ hạt ngô". Tâm lý trọng thực tiễn, thích những điều mắt thấy, tai nghe ấy là một nét văn hóa độc đáo nhưng cũng đặt ra yêu cầu linh hoạt cho cán bộ cơ sở khi truyền đạt những nghị quyết mang tầm nhìn chiến lược của Đảng. Thấu hiểu nếp nghĩ này, Đảng ủy xã Lũng Cú đã khéo léo "mềm hóa" công tác quán triệt bằng sáng kiến "Nghị quyết một trang, luật một tờ". Sáng kiến này đã trở thành nhịp cầu đưa ý Đảng hòa nhịp với lòng dân bằng chính ngôn ngữ và cách tư duy của đồng bào vùng cao.
20 giờ, nhà văn hóa thôn Ma Lé sáng đèn. Buổi sinh hoạt chi bộ đêm nay diễn ra theo một cách thức rất đặc biệt. Không có bục phát biểu uy nghi, không còn những nghi thức hành chính cứng nhắc, ranh giới giữa cán bộ và bà con người Mông đã hoàn toàn nhường chỗ cho một không khí đối thoại cởi mở, chân tình.
Điều khiến người ta chú ý nhất là trên tay đồng chí Nguyễn Văn Toại, Bí thư Chi bộ thôn Ma Lé, không còn những tập tài liệu dày cộp, chi chít chữ hay những gạch đầu dòng. Thay vào đó, anh chỉ cầm duy nhất một tờ giấy A4. Đó là bản tóm tắt "Nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ xã về xóa bỏ hủ tục, phong tục tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh (giai đoạn 2025 - 2030)".
Trên tay anh không còn là tập tài liệu dày hàng chục trang như trước, mà chỉ là một tờ giấy A4 in hai mặt. Đó là bản "Nghị quyết một trang" do Đảng ủy xã Lũng Cú biên soạn.
"Bà con chú ý nghe cái lý của Đảng nhé, nay cán bộ nói ngắn gọn thôi, để nhà mình làm được ngay thôi!" – anh Toại mở đầu bằng chất giọng trầm ấm.
Quá trình quán triệt diễn ra nhịp nhàng. Thay vì đọc hàng trang dài về bối cảnh hay căn cứ pháp lý, Bí thư Toại đi thẳng vào phần việc cụ thể: Đám tang không tổ chức mổ trâu bò ăn uống linh đình nhiều ngày; thanh niên nam nữ không bắt vợ, không tảo hôn; ốm đau phải đi trạm y tế chứ không rước thầy mo về cúng đuổi ma... Đọc xong ý nào bằng tiếng phổ thông, anh lập tức dịch ngay sang tiếng Mông bản địa. Lời nói đi kèm ví dụ rành rọt như việc đếm củ gừng, củ ấu.
Nói về sự đổi mới mang tính bước ngoặt này, đồng chí Nguyễn Văn Toại khẳng định: "Tuy văn bản được rút ngắn nhưng các câu từ, chỉ thị của cấp trên vẫn súc tích, ngắn gọn, đầy đủ các ý nghĩa. Từ đó để bà con sẽ nhận thức được rõ ràng và dễ dàng hơn".
Chỉ hơn một giờ đồng hồ, nội dung cốt lõi của nghị quyết đã được bà con thấu tỏ. Ngồi ở hàng ghế dưới, anh Hoàng Thế Thông (người dân thôn Ma Lé) gật gù tâm đắc: “Nghị quyết được cán bộ tóm tắt ngắn gọn thế này dân dễ nghe, dễ hiểu lắm, lại rất sát với thực tế cái nương, cái rẫy ở địa phương mình”.
Cuối buổi họp, một hình ảnh vô cùng dung dị diễn ra: Thay vì để lại tài liệu trên bàn, nhiều người dân đã chủ động xin lại tờ "Nghị quyết một trang". Họ cẩn thận vuốt phẳng phiu, trân trọng cất gọn vào túi áo để mang về. Từ một tờ giấy A4 mộc mạc, khoảng cách vô hình giữa văn bản hành chính và nhận thức của đồng bào đã bị xóa bỏ. Ý Đảng đã gói trọn, ngấm vào lòng dân một cách tự nhiên và bền chặt nhất.
Lũng Cú là một xã biên giới rộng lớn của tỉnh Tuyên Quang, với địa bàn trải dài 16 thôn bản, trong đó có 9 thôn giáp đường biên. Ở mảnh đất này, đồng bào dân tộc Mông chiếm tới 92,7% dân số. Bao đời nay, cuộc sống của bà con gắn bó mật thiết với những triền đá tai mèo cheo leo, dẫu nhọc nhằn nhưng vô cùng bền bỉ. Quanh năm chỉ quen thuộc với nương rẫy, lại chủ yếu giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ, nên việc tiếp cận các văn bản hành chính với bà con vẫn còn nhiều bỡ ngỡ. Những nếp nghĩ, thói quen sinh hoạt đã in sâu qua nhiều thế hệ vô tình trở thành một thử thách không nhỏ cho đội ngũ cán bộ cơ sở khi muốn đưa những chủ trương, đường lối mới của Đảng thấm sâu vào đời sống.
Chia sẻ về việc thực hiện mô hình "Nghị quyết một trang, luật một tờ", đồng chí Ly Việt Hùng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Lũng Cú chia sẻ: "Các chỉ thị, nghị quyết của Đảng đưa xuống luôn mang tầm nhìn chiến lược và định hướng rất trúng. Thế nhưng, văn bản hành chính thì bao giờ cũng đòi hỏi sự chặt chẽ, ngôn từ mang tính khái quát và lý luận cao. Chúng tôi nhận thấy, nếu cứ đem nguyên bản đi tuyên truyền thì chưa thực sự hợp với nếp nghĩ trực quan của đồng bào vùng cao. Bà con người Mông quê mình vốn quen với những gì gần gũi, cụ thể. Nghị quyết dẫu hay, dẫu đúng mà chưa dịch sang được ngôn ngữ của nương rẫy, bản làng thì bà con khó tiếp thu trọn vẹn. Mà khi cái bụng chưa thật sự tỏ tường, bà con sẽ còn e ngại, chưa dạn dĩ làm theo. Từ cái khó ấy, tập thể Đảng ủy xã xác định: Không thể đòi hỏi bà con thay đổi thói quen bao đời chỉ trong ngày một ngày hai. Muốn dân nghe thì chính cán bộ, đảng viên phải thay đổi cách truyền đạt trước. Xuất phát từ mong muốn giản dị là làm sao để nói cho dân dễ hiểu, dân làm được ngay, sáng kiến Nghị quyết một trang, chỉ thị một tờ của xã đã chính thức ra đời".
Việc gọi tên “nghị quyết một trang, chỉ thị một trang” là một cách ví von mộc mạc của cơ sở. Đích đến sâu xa của sáng kiến này là biến những buổi học tập chủ trương, chỉ thị của Đảng trở nên sinh động, thiết thực, giúp đảng viên và bà con tiếp nhận mọi vấn đề một cách dễ nhớ, dễ hiểu như chính nhịp sống hàng ngày.
Bằng nghệ thuật “dân vận khéo”, rào cản ngôn ngữ đã được tháo gỡ, đưa những quyết sách lớn băng qua điệp trùng núi đá để thấm sâu vào nếp nghĩ của đồng bào.
|
|
|
