Sau sắp xếp, Lũng Cú không chỉ sở hữu một không gian địa giới hành chính rộng lớn hơn. Ba xã cũ hợp nhất thành một đơn vị hành chính mới, kéo theo yêu cầu cấp bách về tái cấu trúc hệ thống chính trị, bố trí lại đội ngũ và thay đổi căn bản phương thức điều hành. Ở dải đất biên cương – nơi mỗi quyết định của chính quyền đều gắn chặt với sinh kế nhân dân và nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền quốc gia - cuộc cải cách bộ máy đang đặt ra những bài toán sát sườn đối với năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức Đảng.
Ghi chú ảnh: Một góc xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang
Từ trung tâm tỉnh Tuyên Quang lên Lũng Cú là hành trình hơn 300 km qua những cung đường núi cao quanh co. Đi qua những tầng mây phủ của cao nguyên đá tiến về vùng cực Bắc, Cột cờ Quốc gia Lũng Cú kiêu hãnh hiện ra trên đỉnh núi Rồng. Những cột mốc biên giới sừng sững giữa ngàn trùng. Nhịp sống của đồng bào Mông, Lô Lô, Tày, Dao và các dân tộc thiểu số nơi đây vẫn gắn bó tự bao đời với nương ngô, chuồng trại, những con đường mòn nối các bản làng.
Nhưng kể từ cột mốc lịch sử ngày 1/7/2025, bản đồ địa giới hành chính đã mang một diện mạo mới. Thực hiện Nghị quyết số 1684/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ba xã Má Lé, Lũng Táo và Lũng Cú chính thức hợp nhất thành đơn vị hành chính mới mang tên xã Lũng Cú, trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của ba đơn vị cũ.
Lực lượng xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang, phối hợp với lực lượng nước bạn Trung Quốc thực hiện tuần tra song phương trên biên giới.
Đi cùng với việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Lũng Cú mới tiếp nhận một không gian quản lý rộng tới 95,2 km², hợp nhất từ 37 thôn trước đây thành 16 thôn, bản, với 15.620 nhân khẩu thuộc 12 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào Mông chiếm hơn 92%. Không chỉ mở rộng về quy mô dân cư và địa bàn quản lý, Lũng Cú còn giữ vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng - an ninh, trực tiếp quản lý 30,98 km đường biên giới quốc gia cùng 36 cột mốc quốc giới, gồm 24 cột mốc chính và 12 cột mốc phụ, từ mốc 411 đến mốc 446. Dọc tuyến biên giới ấy có 9 thôn nằm sát đường biên, tạo nên một địa bàn rộng lớn, phức tạp, đồng thời có vị trí đặc biệt quan trọng trong bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Đặc điểm chiến lược ấy khiến áp lực công việc của bộ máy cấp xã không hề giảm đi khi các tầng nấc hành chính trung gian thu gọn. Ngược lại, hàng loạt nhiệm vụ trước đây do cấp huyện gánh vác nay được chuyển về chính quyền cơ sở. Từ phát triển kinh tế, giảm nghèo đa chiều, bảo đảm an sinh xã hội, quản lý tài nguyên đất đai, hạ tầng giao thông, kích cầu du lịch cho đến quản lý an ninh biên giới, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc - tất cả phải được triển khai song song, đồng bộ.
Những khắc nghiệt của thiên nhiên càng làm lộ rõ yêu cầu khắt khe về năng lực tổ chức. Cuối năm 2025, hai cơn bão số 10 và 11 càn quét qua địa bàn đã gây thiệt hại nghiêm trọng ước tính hơn 93 tỷ đồng, làm hư hỏng hàng loạt nhà dân, tàn phá hoa màu, làm chia cắt nhiều tuyến giao thông huyết mạch, khiến 3 người chết và 1 người mất tích. Trong điều kiện địa hình bị chia cắt mạnh, thời tiết cực đoan, việc chuyển tải một chủ trương từ xã đến từng thôn bản vốn đã gian nan. Khi phạm vi quản lý rộng hơn, yêu cầu về năng lực thực thi của bộ máy lại càng trở nên sống còn.
Quang cảnh khu trung tâm của trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBMTTQ xã Lũng Cú ở thôn Ma Lé, xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang
Ngay cả điều kiện cơ sở vật chất của bộ máy mới cũng đặt ra những lực cản thực tế. Trụ sở UBND xã hiện đặt tại thôn Thèn Pả, trong khi trụ sở Đảng ủy, HĐND và Ủy ban MTTQ Việt Nam xã lại nằm ở thôn Ma Lé, cách nhau hơn 15 km đường núi. Vào mùa đông, sương mù dày đặc làm kéo dài thời gian di chuyển giữa hai trụ sở. Cơ sở vật chất hầu hết là tận dụng lại từ các đơn vị cũ; phòng làm việc, diện tích sinh hoạt chuyên môn lẫn nơi ở nội trú của cán bộ đều thiếu hụt so với quy mô của bộ máy mới.
Trước cuộc sáp nhập, ba xã cũ tồn tại ba hệ thống tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể riêng biệt, hình thành nên những thói quen điều hành và lề lối làm việc khác nhau qua nhiều năm. Ngay sau khi thành lập, Đảng bộ xã Lũng Cú đã tiến hành thu gọn, tổ chức lại toàn bộ hệ thống, giảm từ 53 tổ chức Đảng xuống còn 29 chi bộ trực thuộc (bao gồm 16 chi bộ thôn bản và 13 chi bộ cơ quan, trường học, lực lượng vũ trang).
Việc tinh giảm gọn gàng 24 đầu mối chi bộ không chỉ làm gọn sơ đồ chỉ đạo mà còn tạo điều kiện tập trung nguồn lực, xóa bỏ triệt để tình trạng "chi bộ ghép" hay chi bộ mỏng đảng viên, nâng cao trực tiếp chất lượng sinh hoạt Đảng ở cơ sở.
Tuy nhiên, những con số tinh gọn tổ chức mới chỉ phản ánh một phần bề nổi của bài toán. Giảm đầu mối tổ chức mới chỉ là bước khởi đầu; điều cốt yếu là từng chi bộ phải nâng cao thực chất sức chiến đấu và vai trò lãnh đạo tại địa bàn.
Đảng bộ xã xác định: Kiện toàn tổ chức phải gắn liền với nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng. Chi bộ không thể chỉ dừng lại ở việc phổ biến nghị quyết hay điểm danh đảng viên, mà phải nắm chắc những biến động phát sinh trên địa bàn, lắng nghe tâm tư nhân dân và trực tiếp bắt tay giải quyết từng vụ việc cụ thể. Tránh rơi vào tình trạng tinh gọn hình thức nhưng năng lực thực tế không tăng lên.
Đồng chí Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú (giữa) trao đổi với cán bộ, đảng viên, nhân dân thôn Lô Lô Chải, xã Lũng Cú.
Mọi sơ đồ tổ chức bộ máy đều có thể vẽ lại bằng một quyết định hành chính. Song, phía sau mỗi vị trí là con người, là gia đình, là những năm tháng cống hiến và gắn bó với địa phương. Bởi vậy, sắp xếp bộ máy không chỉ là bài toán giảm đầu mối, mà sâu xa hơn là bài toán sử dụng con người: bố trí đúng năng lực, đúng sở trường, để sau mỗi lần sắp xếp, bộ máy không chỉ gọn hơn mà còn mạnh hơn.
Thực hiện việc tinh giản bộ máy, xã Lũng Cú đã giải quyết chính sách dôi dư đối với 85 trường hợp cán bộ, công chức và người hoạt động không chuyên trách. Trong đó, 13 trường hợp được hưởng chế độ nghỉ việc theo Nghị định số 178/2024/NĐ-CP và 72 trường hợp được thụ hưởng đầy đủ các chính sách hỗ trợ theo Nghị định số 154/2025/NĐ-CP. Đằng sau việc giải quyết dôi dư 100% đúng chính sách, không phát sinh bất kỳ đơn thư khiếu nại nào là những câu chuyện giàu tính nhân văn và sự cân nhắc kỹ lưỡng của Cấp ủy.
Quang cảnh Đảng bộ xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang công bố các quyết định về công tác cán bộ
Trường hợp đồng chí Vũ Văn Đoàn, nguyên chuyên viên Ban Xây dựng Đảng Đảng ủy xã Lũng Cú, là một ví dụ điển hình. Trưởng thành từ cán bộ cấp huyện, khi chuyển về công tác tại bộ máy cấp xã sau sáp nhập, phạm vi tham mưu của đồng chí không còn bó hẹp mà mở rộng, liên thông từ công tác tổ chức, tuyên giáo đến dân vận, đồng thời đòi hỏi khả năng ứng dụng công nghệ thông tin ngày càng cao. Trong khi đó, mỗi ngày, đồng chí phải vượt hơn 30 km từ nhà đến trụ sở làm việc giữa điều kiện thời tiết khắc nghiệt; tuổi tác và sức khỏe cũng không còn như lớp cán bộ trẻ. Những yếu tố đó khiến đồng chí phải cân nhắc nghiêm túc về khả năng tiếp tục đáp ứng yêu cầu công việc và cống hiến lâu dài trong điều kiện mới.
Nắm bắt tâm tư ấy, Ban Thường vụ Đảng ủy xã chủ động gặp gỡ, trao đổi thẳng thắn, công khai các tiêu chuẩn đánh giá cán bộ và phương án thực hiện chính sách liên quan. Nhận thức rõ yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ của bộ máy mới, đồng chí Đoàn đã tự nguyện viết đơn xin nghỉ hưởng chế độ.
Một trường hợp khác cho thấy sự thận trọng, trách nhiệm trong công tác cán bộ là đồng chí Mùng Thị Nghiệp. Với hơn 15 năm kinh nghiệm làm công tác kiểm tra ở cấp huyện, đồng chí Nghiệp có năng lực chuyên môn vững vàng và được Thường trực Đảng ủy xã động viên tiếp tục gắn bó. Tuy nhiên, sau khi cân nhắc hoàn cảnh gia đình và khối lượng công việc rất lớn của địa bàn mới, đồng chí đã chủ động xin nghỉ theo chính sách.
Những trường hợp như đồng chí Đoàn và đồng chí Nghiệp cho thấy một bài học quan trọng: Sự đồng thuận trong công tác tổ chức, cán bộ không thể tạo dựng bằng những mệnh lệnh hành chính đơn thuần. Đó là kết quả của sự minh bạch, công bằng và cách ứng xử có trách nhiệm của cấp ủy đối với từng con người cụ thể. Trong quá trình sắp xếp tổ chức, mỗi quyết định về cán bộ không chỉ là bài toán về vị trí, biên chế, mà còn là phép thử đối với năng lực lãnh đạo, bản lĩnh tổ chức và tính nhân văn của Đảng ở cơ sở.
Tinh giản biên chế không phải là cuộc cắt giảm cơ học bằng mọi giá. Mục tiêu tối thượng của việc tổ chức lại bộ máy là xây dựng một cấu trúc nhân sự tinh gọn, phân định rõ chức năng, giao đúng người, giao đúng việc và tối ưu hóa hiệu quả phục vụ nhân dân.
Lãnh đạo xã Lũng Cú thường xuyên xuống cơ sở, sâu sát địa bàn, nắm tình hình và kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh từ cơ sở.
Sáp nhập địa giới đòi hỏi sự thay đổi toàn diện trong tư duy quản trị. Ba xã Lũng Táo, Má Lé, Lũng Cú giờ đây không còn là ba không gian khép kín. Mọi bài toán phát triển kinh tế, từ quy hoạch du lịch, hạ tầng giao thông, bảo vệ môi trường đến sinh kế biên mậu phải được đặt trong một tổng thể thống nhất. Công tác quản lý biên giới không còn là nhiệm vụ riêng của 9 thôn sát mốc mà là trách nhiệm chung của toàn bộ hệ thống chính trị xã Lũng Cú.
Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về đẩy mạnh cải cách, tinh gọn tổ chức bộ máy, đổi mới phương thức lãnh đạo, hướng mạnh về cơ sở, lấy Nhân dân làm trung tâm, làm chủ thể, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Tuyên Quang đã cụ thể hóa thành những nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện của toàn hệ thống chính trị. Quan điểm “dân là gốc”, tôn trọng, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, thực hiện phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” được xác định là một trong những nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
Lãnh đạo tỉnh Tuyên Quang và lãnh đạo xã Lũng Cú thăm gian hàng trưng bày sản phẩm nông sản đặc trưng của địa phương.
Trực tiếp định hướng đối với địa bàn cơ sở, đồng chí Hầu A Lềnh, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Tuyên Quang, nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu đội ngũ cán bộ phải “chắc”: nắm chắc chủ trương, đường lối của Đảng; nắm chắc địa bàn; chắc trong tổ chức thực hiện. Cán bộ cơ sở phải giữ vững nguyên tắc dân chủ, công khai, minh bạch, sâu sát thực tiễn, gần dân, hiểu dân, lắng nghe dân và lấy quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân làm điểm xuất phát, đồng thời lấy hiệu quả và sự đồng thuận của Nhân dân làm thước đo trong tổ chức thực hiện.
Điều đó cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo ở cơ sở: cấp ủy, chính quyền không bao biện, làm thay, mà phải làm tốt vai trò lãnh đạo, định hướng, vận động, hướng dẫn, tổ chức thực hiện và kiểm tra, giám sát; đồng thời khơi dậy, phát huy cao nhất vai trò chủ thể, sức sáng tạo và nguồn lực trong Nhân dân. Mỗi chủ trương phải đến được với dân; mỗi việc làm phải dựa vào dân, vì dân và có sự tham gia của dân. Khi người dân được biết, được bàn, được tham gia, được kiểm tra, giám sát và được thụ hưởng, nghị quyết mới thực sự bén rễ trong cuộc sống, tạo thành đồng thuận và sức mạnh từ cơ sở.
Với Lũng Cú, cuộc sáp nhập mới chỉ hoàn thành chặng đường đầu tiên khi địa giới, mô hình tổ chức và nhân sự được sắp xếp lại. Phần việc thách thức hơn vẫn đang ở phía trước: Làm thế nào để kiểm soát quyền lực, chọn đúng người giữ việc, và đưa bộ máy mới vận hành thực sự hiệu quả?
Câu trả lời về công tác cán bộ và quy trình kiểm soát quyền lực nơi cực Bắc sẽ tiếp tục được giải mã trong Kỳ II: kiểm soát quyền lực và bào toán chọn người giữ việc.
Quang cảnh Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Lũng Cú lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.
Hết kỳ I
|
|
